ΑΝΤΙΓΟΝΗ : ΠΑΡΑΣΤΑΣΙΟΛΟΓΙΑ ΣΤΟ ΝΕΟΕΛΛΗΝΙΚΟ ΘΕΑΤΡΟ

Πρώτη παράσταση στο νεοελληνικό θέατρο θεωρείται αυτή που δόθηκε στο θέατρο Ναούμ στην Κωνσταντινούπολη από τον θίασο Κοσμά και Οδυσσέα Δημητράκου σε μετάφραση Ραγκαβή, σκηνοθεσία ASTI NOCCI και σκηνικά POZZI (1863). Ακολούθησε το 1867 σε σκηνοθεσία Αθανασίου Ρουσσόπουλου από τον Πανεπιστημιακό Θίασο στο Ωδείο Ηρώδου του Αττικού, όπου ο φύλακας, ο Αίμων, ο Άγγελος, ο Κορυφαίος καθώς και ο 15μελής Χορός ήταν φοιτητές. Το 1868 παρουσιάστηκε από τον Ερασιτεχνικό Θίασο στο Ωδείο Ηρώδου Αττικού με πρωταγωνίστρια στο ρόλο της Αντιγόνης την Πολυξένη Σούτσα.

Ακολουθούν δύο βίντεο της Αντιγόνης του Σοφοκλή, στα οποία μπορούμε να δούμε την Αντιγόνη μέσα από μέσα πιο κλασική και μία πιο σύγχρονη σκηνοθετική ματιά.

H Αντιγόνη είναι βραβευμένη μαυρόασπρη ταινία του Γ. Τζαβέλλα παραγωγής 1961, βασισμένη στο ομώνυμο αρχαίο δράμα του Σοφοκλή με πρωταγωνίστρια την Ειρήνη Παππά.

Σκηνοθεσία: Γιώργος Τζαβέλλας.

Παίζουν: Μάνος Κατράκης, Ειρήνη Παπά, Μάρω Κοντού, Βύρων Πάλλης κ.ά.

Η Αντιγόνη του Ζαν Ανουΐγ είναι μια Αντιγόνη περισσότερο σύγχρονη, που υπερασπίζεται τους άγραφους νόμους. Αρνείται να αποδεχτεί τις αποφάσεις του Κρέοντα, γιατί η αποδοχή είναι συνενοχή και προδοσία.

Το κλίμα του Β' Παγκοσμίου Πολέμου είναι διάχυτο στο έργο. Ο θεατρικός συγγραφέας εκσυγχρονίζει το αρχαίο θέμα που το αντλεί από το ομώνυμο έργο του Σοφοκλή, εκθειάζοντας σε μια πολύ πρόσφορη στιγμή, τη στιγμή της Γερμανικής Κατοχής, το ασυμβίβαστο της αγνότητας μπροστά στην άτεγκτη σκοπιμότητα της πολιτικής πράξης.

Συγγραφέας: Jean Anouilh 
μετάφραση: Μάριος Πλωρίτης
Μουσική: Σταμάτης Κραουνάκης

Μαριέτα Ριάλδη (Αντιγόνη) , Βασίλης Κολοβός (Κρέων) , Αιμιλία Υψηλάντη (Ισμήνη) , Ντενίζ Μπαλτσαβιά (παραμάνα) , Μάκης Πανώριος , Φώτης Αρμένης

Ο ΧΟΡΟΣ ΑΠΑΓΓΕΛΛΕΙ ΤΟΝ ΥΜΝΟ ΤΟΥ ΕΡΩΤΑ

Ἔρως ἀνίκατε μάχαν, Ἔρως, ὃς ἐν κτήμασι πίπτεις,
ὃς ἐν μαλακαῖς παρειαῖς νεάνιδος ἐννυχεύεις,
φοιτᾷς δ᾽ ὑπερπόντιος ἔν τ᾽ ἀγρονόμοις αὐλαῖς·
καί σ᾽ οὔτ᾽ ἀθανάτων φύξιμος οὐδεῖς
οὔθ᾽ ἁμερίων σέ γι᾽ ἀνθρώπων. ὁ δ᾽ ἔχων μέμηνεν.
σὺ καὶ δικαίων ἀδίκους φρένας παρασπᾷς ἐπὶ λώβᾳ

Έρωτα ακαταμάχητε, έρωτα που κάνεις κτήματα σου όλους
 σ΄ όσους επιπέσεις, εσύ που διανυκτερεύεις στα τρυφερά
μάγουλα της νέας και τριγυρίζεις πάνω από τις θάλασσες και
σε αυλές αγροτικών καλυβών. Εσύ και δικαίους ανθρώπους
σπρώχνεις στην αδικία. (στ. 781-792)

Ακολουθεί η μετάφραση, του Κωνσταντίνου Μάνου, του χορικού για τον έρωτα :

Έρωτα ακαταμάχητε εσύ που ξενυχτίζεις
στου κοριτσιού τα μάγουλα, εσύ που αιχμαλωτίζεις
ως και τον πλούσιο άνθρωπο, και στις καλύβες μπαίνεις,
και θάλασσα διαβαίνεις και θάλασσα περνάς!
Κι ούτε κανείς αθάνατος εγλύτωσε από σένα
ούτ΄ άνθρωπον εφήμερο δεν άφησες κανένα.
Εσύ που είσαι το λούλουδο ζωής τυραννισμένης
εσύ που ξετρελένεις εκείνον που κρατάς!
Εσύ και δίκαιον άνθρωπο σπρώχνεις στην αδικία
εσύ και τώρα εσήκωσες τέτοια φιλονικία.
Κι ο πόθος κόρης όμορφης πιά βασιλεύει ακόμη
παρά οι μεγάλοι νόμοι που εδώσαν οι θεοί.
Μα τώρα και ΄γώ σπρώχνομαι τους νόμους να πατήσω
και δεν μπορώ, αυτά βλέποντας, τα δάκρυα να κρατήσω
όταν θωρώ τη δύστυχη εδώ, την Αντιγόνη,
στο στρώμα να σημώνη, που όλους θα μας δεχτεί...

Στο τέλος του ύμνου, οι γέροντες των Θηβών βλέπουν την Αντιγόνη να οδηγείται στο θάνατο. Ο θρήνος της «άκλαυτος, άφιλος, ανυμέναιος, ταλαίφρων άγομαι ταν δ΄ετοίμαν οδόν..» είναι σπαρακτικός αλλά αξιοπρεπής.

ΑΝΤΙΓΟΝΗ : ''ΓΕΝΝΗΘΗΚΑ ΓΙΑ Ν΄ ΑΓΑΠΩ, ΟΧΙ ΓΙΑ ΝΑ ΜΙΣΩ''

«Γεννήθηκα για ν’ αγαπώ, όχι για να μισώ», έλεγε η Αντιγόνη του Σοφοκλή!

Η Αντιγόνη είναι εκπρόσωπος των «αγράφων νόμων», που θ' αναπτύξει ο Πλάτων στον Γοργία του, μιλώντας για το «δίκαιον» και το «νόμιμον». Η ταφή των νεκρών ήταν «πανελλήνιος νόμος» και μόνο οι ιερόσυλοι και οι προδότες έμεναν άταφοι. Βέβαια, η πράξη του Πολυνείκη, επίθεση κατά της πατρίδας του, ήταν προδοτική, αλλά η αδιαλλαξία του Κρέοντα και η επιμονή του στην εφαρμογή αυτού του νόμου, χωρίς να λάβει υπόψη τον «άγραφο νόμο» της συγγενικής αγάπης, τον έκαναν αντιπαθή στο γιο του, στη γυναίκα του, στο μάντη Τειρεσία και στην κοινή γνώμη, που εκφράζει ο Χορός. Ήταν μοραίο να γίνει η «κάθαρση» εις βάρος του!...

ΛΕΝΕ πως η Αντιγόνη του Σοφοκλή είναι η ωραιότερη τραγωδία του Σοφοκλή, τόσο από πλευράς αρχιτεκτονικής δομής όσο και διαλόγου, που συνοδεύεται από σπάνια δραματική τέχνη και ανθρώπινη συγκίνηση. Η χρονολογία της είναι άγνωστη, πιθανολογείται όμως πως πρωτοπαίχθηκε το 441 π.Χ. στα Μεγάλα Διονύσια, στο θέατρο του Διονύσου, μετά τον Αίαντα. Ποια ήταν, όμως, η Αντιγόνη;

Η Αντιγόνη ήταν κόρη του Οιδίποδα, όχι από την Ιοκάστη (τη μητέρα του που τη νυμφεύθηκε χωρίς να το ξέρει) αλλά από την Ευρυγάνεια, από την οποία απέκτησε και την Ισμήνη, τον Ετεοκλή και τον Πολυνείκη. Πριν φτάσει ο Θησέας από την Αθήνα στη Θήβα για να τιμωρήσει τον Κρέοντα, το βασιλιά των Θηβών, που δεν ήθελε να ενταφιάσει τους αντιπάλους του (βλέπε: Επτά επί Θήβας), και ανάμεσά τους τον ανιψιό του Πολυνείκη, η Αντιγόνη, αδελφή του τελευταίου και του Ετεοκλή, παράκουσε τις διαταγές του Κρέοντα, άναψε πυρά και τοποθέτησε επάνω το σώμα του Πολυνείκη. Από το παράθυρο των ανακτόρων ο Κρέοντας είδε την πυρά και, πηγαίνοντας να εξακριβώσει τι συνέβαινε, συνέλαβε την Αντιγόνη επ' αυτοφώρω. Κάλεσε τότε το γιο του Αίμωνα, μνηστήρα της Αντιγόνης, και τον διέταξε να θάψει την Αντιγόνη ζωντανή στον τάφο του Πολυνείκη. Ο Αίμωνας προσποιήθηκε πως εκτελεί την πατρική εντολή, αλλά νυμφεύθηκε κρυφά την Αντιγόνη και την έστειλε να ζήσει ανάμεσα στους βοσκούς του. Η Αντιγόνη γέννησε ένα γιο που, πολλά χρόνια αργότερα, ήρθε στη Θήβα και έλαβε μέρος σε νεκρικούς αγώνες. Ο Κρέοντας όμως τον αναγνώρισε από το φίδι που ήταν ζωγραφισμένο στο σώμα του, όπως σ' όλους τους απογόνους του Κάδμου, και τον καταδίκασε σε θάνατο. Ο Ηρακλής μεσολάβησε για να τον σώσει, αλλά ο Κρέοντας φάνηκε αδιάλλακτος, με αποτέλεσμα ο Αίμωνας να σκοτώσει την Αντιγόνη και ν' αυτοκτονήσει. Αυτή την εκδοχή του Ευριπίδη (Φοίνισσαι και μια Αντιγόνη που χάθηκε) δεν ακολουθεί ο Σοφοκλής στην (προγενέστερη) Αντιγόνη του, που έχει δραματικό τέλος (βλέπε: Αντιγόνη Σοφοκλέους). Τον ίδιο μύθο είχε πραγματευθεί, 26 χρόνια πριν, ο Αισχύλος στους Επτά επί Θήβας.

Στον πρόλογο, η Αντιγόνη αναγγέλλει στην αδελφή της Ισμήνη πως ο θείος τους Κρέων, βασιλιάς της Θήβας, έδωσε διαταγή να μη θάψει κανένας το πτώμα του αδελφού τους Πολυνείκη, που μονομάχησε με τον άλλο αδελφό τους Ετεοκλή με αποτέλεσμα να σκοτωθούν και οι δύο (βλέπε: Επτά επί Θήβας). Ζητάει τη βοήθειά της, αλλά η Ισμήνη προσπαθεί να την αποτρέψει από το τόλμημα της ταφής του νεκρού. Η Αντιγόνη αποφασίζει μόνη: Ο Κρέων, που εμφανίζεται μετά, εξηγεί στο Χορό των Θηβαίων γερόντων πως έδωσε διαταγή να μείνει άταφο το σώμα του Πολυνείκη επειδή εξεστράτευσε εναντίον της πατρίδας του. Σε λίγο έρχεται ένας άγγελος, που λέει πως η διαταγή παραβιάστηκε. Ο Κρέων γίνεται έξω φρενών και απειλεί τους φύλακες του τάφου. Τότε ο Χορός απαγγέλλει τον ύμνο του προς το ανθρώπινο πνεύμα (στίχοι 332-375) που αρχίζει με τις λέξεις: Πολλά τα δεινά κουδέν ανθρώπου δεινότερον πέλει..., προχωρεί με τη διαπίστωση: κρατεί δεν μηχαναίς αγραύλου θηρός ορεσσιβάτα... («με τις μηχανές του γίνεται κύριος του άγριου θηρίου που τρέχει στα βουνά»), και τελειώνει με τα λόγια: Άπορος επ' ουδέν έρχεται το μέλλον. Άιδα μόνον φεύξιν ουκ επάξεται... Σοφόν τι το μηχανόεν τέχνας υπέρ ελπίδ' έχων, τότε μεν κακόν, άλλοτ' επ' εσθλόν έρπει («Δεν είναι άοπλος απέναντι σε οτιδήποτε μπορεί να του παρουσιάσει το μέλλον. Μόνο το θάνατο δεν έχει τρόπο να ξεφύγει.. Κύριος μιας γνώσης που οι επινοήσεις της ξεπερνούν κάθε ελπίδα, μπορεί να πάρει το δρόμο είτε του κακού είτε του καλού»).

Ο φύλακας οδηγεί την Αντιγόνη και διηγείται στον Κρέοντα τον τρόπο που τη συνέλαβε. Εκείνη όχι μόνο ομολογεί την παράβαση, αλλά έχει και πλήρη συνείδηση της πράξης της. Αντιτάσσει στο βασιλιά την άγραφη και απαρασάλευτη επιταγή των θεών (ΚΡΕΩΝ: Ώστε τόλμησες να παραβείς το νόμο μου; ΑΝΤΙΓΟΝΗ: Ναι, γιατί δεν τον είχε ανακηρύξει ο Ζευς... Δεν νομίζω πως οι νόμοι σου είναι αρκετά ισχυροί ώστε να επιτρέπουν σ' έναν θνητό να παραβεί άλλους νόμους, νόμους άγραφους, ακλόνητους, θεϊκούς. Αυτοί δεν χρονολογούνται ούτε από σήμερα ούτε από χθες και κανείς δεν ξέρει τη μέρα που γεννήθηκαν».) Ο Κρέων καταδικάζει την Αντιγόνη σε θάνατο και εκείνη του απαντάει περήφανα. (ΚΡΕΩΝ: Ο εχθρός, ακόμη και νεκρός, δεν είναι ποτέ φίλος. ΑΝΤΙΓΟΝΗ: Γεννήθηκα για ν' αγαπώ, όχι για να μισώ!» 522-23). Ο Κρέων τα βάζει και με την Ισμήνη, αλλά η Αντιγόνη δεν δέχεται να πεθάνει η αδελφή της μαζί της. Ο Αίμων ικετεύει τον πατέρα του να φανεί επιεικής, ν' ακούσει και των Θηβαίων τη γνώμη, τον απειλεί πως θα σκοτωθεί και εκείνος, αλλά ο Κρέων μένει ανένδοτος. Ο Χορός απαγγέλλει τότε τον ύμνο του έρωτα. (Έρως ανίκατε μάχαν, Έρως, ος εν κτήμασι πίπτεις, ός εν μαλακαίς παρειαίς νεάνιδος εννυχεύεις... Συ και δικαίων αδίκους φρένας παρασπάς επί λώβα... «Έρωτα ακαταμάχητε, έρωτα που χτυπάς κατακέφαλα τα ζωντανά μας, εσύ που ξενυχτάς στου κοριτσιού τ' απαλά μάγουλα... Εσύ και δίκαιο άνθρωπο σπρώχνεις στην αδικία...».) Στο τέλος του ύμνου, οι γέροντες των Θηβών βλέπουν την Αντιγόνη να οδηγείται προς το θάνατο. Ο θρήνος της (άκλαυτος, άφιλος, ανυμέναιος ταλαίφρων άγομαι ταν δ' ετοίμαν οδόν... 876-77) είναι σπαρακτικός αλλά αξιοπρεπής. Ο Κρέων τη βλέπει ν' απομακρύνεται και γυρίζει στ' ανάκτορό του. Οργισμένος, ο μάντης Τειρεσίας προφητεύει μεγάλες συμφορές του οίκου του Κρέοντα. Μετανοώντας, ο Κρέων θέλει να ελευθερώσει την Αντιγόνη από το θάλαμο όπου είχε κλειστεί και να ενταφιάσει τον Πολυνείκη, αλλά είναι πια αργά. Η Αντιγόνη έχει αυτοκτονήσει και ο Αίμων σκοτώθηκε κι αυτός. Η μητέρα του Αίμωνα, Ευρυδίκη, μαθαίνοντας το θάνατο του γιου της, καταράστηκε τον άνδρα της και αυτοκτόνησε. Μπροστά στην καταστροφή, ο Κρέων εύχεται να πεθάνει, και ο Χορός τελειώνει με τη διαπίστωση πως η φρόνηση είναι η κυριότερη προϋπόθεση της ευτυχίας. (Αργότερα ο Θησέας αιχμαλώτισε τον Κρέοντα κι έδωσε το σώμα του Πολυνείκη στο πλήθος για ενταφιασμό. Τελικά, ο Κρέων κάηκε ζωντανός όταν η Μήδεια, ζηλεύοντας τον Ιάσονα που μνηστεύθηκε την κόρη του Κρέοντα Γλαύκη, έβαλε τα παιδιά της να του χαρίσουν ένα στέμμα και ένα χιτώνα, που τύλιξε την ίδια, τον πατέρα της και πολλούς άλλους στις φλόγες). Η Αντιγόνη είναι εκπρόσωπος των «αγράφων νόμων», που θ' αναπτύξει ο Πλάτων στον Γοργία του, μιλώντας για το «δίκαιον» και το «νόμιμον». Η ταφή των νεκρών ήταν «πανελλήνιος νόμος» και μόνο οι ιερόσυλοι και οι προδότες έμεναν άταφοι. Βέβαια, η πράξη του Πολυνείκη, επίθεση κατά της πατρίδας του, ήταν προδοτική, αλλά η αδιαλλαξία του Κρέοντα και η επιμονή του στην εφαρμογή αυτού του νόμου, χωρίς να λάβει υπόψη τον «άγραφο νόμο» της συγγενικής αγάπης, τον έκαναν αντιπαθή στο γιο του, στη γυναίκα του, στο μάντη Τειρεσία και στην κοινή γνώμη, που εκφράζει ο Χορός. Ήταν μοραίο να γίνει η «κάθαρση» εις βάρος του.

Πάνω φωτογραφία: Η Ελένη Παπαδάκη ως Αντιγόνη.

ΠΗΓΕΣ: Ιστορικό και Δημοσιογραφικό Αρχείο του γράφοντος, Εγκυκλοπαίδεια «δομή», Εθνικό Θέατρο.

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΗ : ΟΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΗ : ΟΙ ΔΡΑΜΑΤΙΚΟΙ ΧΑΡΑΚΤΗΡΕΣ

Αντιγόνη (τραγική ηρωίδα) : τιμά τον νεκρό επικαλούμενη τις ανώτερες αξίες, ατρόμητη εμπρός στον θάνατό της τον οποίο και προδιαγράφει, ισχυρός χαρακτήρας, δεν αναφέρει πουθενά την αγάπη της για τον Αίμονα

Ισμήνη : ρεαλίστρια, λιγόψυχη, υποταγμένη στους κανόνες της ανθρώπινης εξουσίας, φοβάται τον Κρέοντα, έχει τύψεις για την τύχη της Αντιγόνης.

Κρέοντας (τραγικό πρόσωπο, έρμαιο δηλαδή των συγκυριών) : πιστεύει ότι έχει τα εφόδια να κυβερνήσει σωστά ενώ δεν τα έχει, εγωιστής, παρανοεί πως όλοι μπορούν να προδώσουν για το χρήμα, αγενής, ασυνεννόητος, δεν δέχεται κριτική.

Αίμονας (τραγικός ήρωας) : σέβεται τον πατέρα του, αγαπάει την Αντιγόνη, συνετός, φιλοσοφεί, αντιδρά σε αυτό που θεωρεί λάθος, τελικά χάνει το μέτρο.

Τειρεσίας : τυφλός, προσπαθεί να συμβουλεύσει έμμεσα διαμέσου της μαντικής του τέχνης, αντιδρά πλέον χωρίς προσχήματα στην ξεροκεφαλιά και την αγένεια.

Ευρυδίκη (τραγική ηρωίδα) : πονεμένη από τον χαμό δύο παιδιών της, αξιοπρεπής.

Φρουρός : λαϊκός τύπος, φλύαρος, φοβάται τη δύναμη του Κρέοντα, προέχει το συμφέρον του.

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΗ

ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΣΟΦΟΚΛΗ

Η Αντιγόνη είναι αρχαία τραγωδία του Σοφοκλή που παρουσιάστηκε πιθανότατα στα Μεγάλα Διονύσια του 441 π.Χ.. Το θέμα της προέρχεται από τον Θηβαϊκό κύκλο. Θέμα της είναι η προσπάθεια της Αντιγόνης να θάψει τον νεκρό αδελφό της Πολυνείκη, παρά την αντίθετη εντολή του Κρέοντα, βασιλιά της Θήβας, θέτοντας την τιμή των θεών και την αγάπη για τον αδερφό της υπεράνω των νόμων των ανθρώπων. 

Η Αντιγόνη σε μικρογραφία κώδικα του 15ου αι., έργο άγνωστου καλλιτέχνη

ΜΥΘΟΛΟΓΙΚΟ ΥΠΟΒΑΘΡΟ

Η Αντιγόνη ήταν ένα από τα τέσσερα παιδιά που ο Οιδίποδας απέκτησε με την Ιοκάστη, βασίλισσα της Θήβας, χωρίς να γνωρίζει πως εκείνη ήταν η φυσική μητέρα του. Τα υπόλοιπα παιδιά τους ήταν η Ισμήνη, ο Ετεοκλής και ο Πολυνείκης. Ο Οιδίποδας είχε καταραστεί τους γιους του να διαφωνήσουν για το μοίρασμα της κληρονομιάς τους και να αλληλοσκοτωθούν, επειδή είχαν παραβιάσει διαταγές του.

Όταν ο Οιδίποδας ανακάλυψε την αλήθεια για την καταγωγή του αυτοεξορίστηκε και τα δύο αδέρφια συμφώνησαν να κυβερνούν εναλλάξ τη Θήβα ανά έναν χρόνο. Μετά το πρώτο έτος διακυβέρνησης ο Ετεοκλής αρνήθηκε να παραχωρήσει τον θρόνο στον Πολυνείκη. Έτσι ο δεύτερος έφυγε από τη Θήβα και πήγε στο Άργος, όπου παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά Άδραστου και οργάνωσε εκστρατεία εναντίον της Θήβας. Η εκστρατεία απέτυχε, όμως και οι δύο αδερφοί σκοτώθηκαν σε μονομαχία μεταξύ τους. Τον θρόνο ανέλαβε τότε ο Κρέων, αδερφός της Ιοκάστης, που διέταξε να μείνει άταφο το πτώμα του Πολυνείκη επειδή πρόδωσε την πατρίδα του.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΤΟΥ ΕΡΓΟΥ

Ο πρόλογος της τραγωδίας τοποθετείται χρονικά στο ξημέρωμα της ημέρας που ακολούθησε τη λύση της πολιορκίας. Ο Κρέοντας έχει ήδη δώσει την εντολή να μην ταφεί ο Πολυνείκης, ως προδότης, με την απειλή αυστηρής τιμωρίας (λιθοβολισμό) σε όποιον παραβεί τη διαταγή. Έξω από το ανάκτορο εμφανίζονται η Αντιγόνη και η αδερφή της η Ισμήνη. Η Αντιγόνη ανακοινώνει την απόφασή της να θάψει τον Πολυνείκη, σύμφωνα με τους θεϊκούς άγραφους νόμους που επιβάλλουν κανένα πτώμα να μην μένει άταφο, χωρίς νεκρικές τιμές. Η Ισμήνη αρνείται να συνεργαστεί, φοβούμενη τη δύναμη του Κρέοντα, και δεν καταφέρνει να αλλάξει τη γνώμη της Αντιγόνης. Μετά τη φορτισμένη συνομιλία τους ακολουθεί η πάροδος του Χορού, που αποτελείται από γέροντες της Θήβας. Η πάροδος θριαμβολογεί τη νίκη εναντίον των εχθρών. Στη συνέχεια καταφθάνει ο Κρέοντας και ανακοινώνει τις νέες αξίες σύμφωνα με τις οποίες προτίθεται να κυβερνήσει την πόλη, καθώς και την απόφασή του για τη μη ταφή του Πολυνείκη.

Η Αντιγόνη εμπρός στο νεκρό Πολυνείκη. Λάδι σε καμβά, 100 εκ. x 157 εκ. Εθνική Πινακοθήκη, Νικηφόρος Λύτρας (1865)

Στην επόμενη σκηνή μπαίνει αναπάντεχα ένας από τους φύλακες του άταφου πτώματος και ανακοινώνει ότι με άγνωστο τρόπο έγινε συμβολική ταφή του νεκρού, τον οποίο σκέπαζε τώρα λεπτή στρώση χώματος. Ο Κρέοντας διατάζει τον φύλακα να βρει τον παραβάτη και το επεισόδιο κλείνει με ένα χορικό που εξυμνεί την απεριόριστη δύναμη του ανθρώπου αλλά επισημαίνει την αδυναμία του απέναντι στις θεϊκές δυνάμεις και την αναπόφευκτη φύση του να δρα ενάντια στους νόμους θεών και ανθρώπων. Στο δεύτερο επεισόδιο, επανέρχεται στη σκηνή ο φύλακας οδηγώντας την Αντιγόνη, που συνελήφθη όταν επιχείρησε εκ νέου ταφή. Ακολουθεί έντονη αντιπαράθεση μεταξύ Αντιγόνης και Κρέοντα και στη συνέχεια έρχεται στη σκηνή και η Ισμήνη, που κατηγορείται από τον βασιλιά για συνεργασία στην ταφή. Αν και δεν είχε αναμιχθεί στην ταφή, η Ισμήνη δεν αποκρούει τις κατηγορίες και ο Κρέοντας αποφασίζει να τιμωρήσει και τις δύο. Στο δεύτερο στάσιμο ο Χορός θρηνεί τη μοίρα της οικογένειας των Λαβδακιδών, που οι κατάρες της πλήττουν τώρα και τα νεότερα μέλη της.

Στο τρίτο επεισόδιο εμφανίζεται ο Αίμονας, γιος του Κρέοντα και αρραβωνιαστικός της Αντιγόνης, που στην αρχή προσπαθεί με σύνεση να μεταπείσει και έπειτα συγκρούεται με τον πατέρα του για το θέμα της ταφής και την τιμωρία της Αντιγόνης. Αδυνατώντας να αλλάξει γνώμη στον Κρέοντα, φεύγει από τη σκηνή αφήνοντας την απειλή στον πατέρα του πως δεν θα τον ξαναδεί. Με την παρότρυνση του Χορού ο Κρέοντας αποφασίζει να μην τιμωρηθεί η Ισμήνη και αλλάζει την τιμωρία για την Αντιγόνη να κλειστεί σε σπήλαιο, χωρίς τροφή και νερό, μέχρι να πεθάνει (και όχι να λιθοβολιστεί), ώστε να μην πέσει μίασμα την πόλη. Στο τρίτο στάσιμο ο Χορός εξυμνεί την παντοδυναμία του έρωτα μέσα στη τραγικότητα της σύγκρουσης του εθιμικού δικαίου με τον νόμο.

Το τέταρτο επεισόδιο περιλαμβάνει τον θρήνο της Αντιγόνης καθώς οδηγείται στον τάφο / φυλακή της. Μέσα στον θρήνο της παραλληλίζει αυτό που της συμβαίνει με την τύχη μιας θεάς, πράγμα στο οποίο ο Χορός αντιδρά θυμίζοντάς της τα παραπτώματα των γονιών της, και στο σημείο αυτό η Αντιγόνη ξεσπά με βαθύ πόνο. Εκεί εμφανίζεται ο Κρέοντας με λόγια σκληρά και διαταγές να πάνε να την θάψουν ζωντανή, ενώ η Αντιγόνη συνεχίζει το μοιρολόι και απαντά στα σκληρά του λόγια και τελικά οδηγείται στη σπηλιά από τους φύλακες. Στο χορικό που ακολουθεί ο Χορός προσπαθεί μάταια να φέρει παραδείγματα ώστε να δείξει στον Κρέοντα πως δεν έχει πράξει σωστά, όμως ο Κρέοντας παραμένει ανένδοτος και αμίλητος.

Στο πέμπτο επεισόδιο ο μάντης Τειρεσίας προειδοποιεί τον Κρέοντα ότι οι θεοί είναι οργισμένοι για την ασέβεια απέναντι στον νεκρό και δεν αποδέχονται τις θυσίες. Ο Κρέων τον κατηγορεί για χρηματισμό και του φέρεται με ασέβεια, αναγκάζοντάς τον να αποχωρήσει, όμως ο Τειρεσίας φεύγοντας κάνει προφητείες εναντίον του Κρέοντα, ο οποίος εύκολα πλέον πείθεται από τον Χορό να αλλάξει στάση και να αναιρέσει και τις δύο εντολές του. Στο πέμπτο στάσιμο ο Χορός κάνει αγωνιώδη επίκληση στον Βάκχο να συνδράμει για το καλό της πόλης.

Στη συνέχεια φθάνει ένας αγγελιοφόρος που ανακοινώνει, πρώτα στον Χορό και έπειτα και με λεπτομέρειες στην Ευρυδίκη, σύζυγο του Κρέοντα, ότι ο Αίμονας αυτοκτόνησε. Εξιστορεί ότι χωρίς να γνωρίζει ο Αίμονας πως ο Κρέοντας είχε ανακαλέσει τις διαταγές του, πήγε στον τάφο / φυλακή της Αντιγόνης και τη βρήκε απαγχονισμένη. Όταν έφτασε εκεί ο Κρέοντας για να την αποφυλακίσει, έχοντας καθυστερήσει θάβοντας πρώτα τον νεκρό, ο Αίμονας του επιτέθηκε, αστόχησε και απελπισμένος αυτοκτόνησε. Η Ευρυδίκη φεύγει σιωπηλή και ακολούθως εμφανίζεται ο Κρέοντας κρατώντας τον νεκρό του γιο, θρηνώντας. Πάνω στον θρήνο του εμφανίζεται ο δεύτερος αγγελιοφόρος και του αναγγέλλει τον θάνατο της Ευρυδίκης που μόλις αυτοκτόνησε. Ο Κρέοντας συνθλίβεται εντελώς, παραδέχεται πως η αστοχασιά του έφερε όλο αυτό το κακό και αυτοεξορίζεται. Ο Χορός κλείνει την τραγωδία επαινώντας τη φρόνηση και κατακρίνοντας την αστοχασιά.